Hoe belangrijk vinden wij privacy?

Natuurlijk, het zijn appels en peren; eigenlijk kun je spionage door de NSA (en in maar iets mindere mate de Britse GCHQ) niet vergelijken met de Zwarte Piet-kwestie.

Of toch wel? In beide gevallen gaat het om wat voor velen voelt als een inperking van hun rechten. De Amerikanen en Britten lezen onze e-mail, analyseren ons Facebook-gedrag, tappen onze leiders af en vervolgens wast de Amerikaanse president zijn handen in onschuld: hij wist het allemaal niet. Oftewel: een massale inbreuk op de privacy.

Vrijwel elk kind in Nederland is opgegroeid met Zwarte Piet en een verbod erop (dat er overigens helemaal niet gaat komen) voelt voor velen als een verbod op onszelf, op onze cultuur. Dat is nog los van de veel kleinere groep die in Zwarte Piet juist racisme ziet – en het recht om niet gediscrimineerd te worden is ook een burgerrecht.

Nu wil ik me absoluut niet mengen in het debat over Zwarte Piet: het is een debat dat wordt gekenmerkt door extremen en waaruit elke subtiliteit is verdwenen; ik heb weinig zin in het moeten maken van een keuze tussen de uitersten ‘racisme’ en ‘landverraad’.

Maar ik verbaas me wel. Opper het idee om Zwarte Piet te verbieden, en een tegenbeweging krijgt 2,1 miljoen likes op Facebook. Tap datzelfde Facebook en de rest van het internet af met een enthousiasme dat George Orwell niet uit zijn pen had kunnen krijgen, en iedereen reageert kortstondig geërgerd en gaat daarna gewoon weer verder met waar hij of zij mee bezig was.

Natuurlijk, er worden Kamervragen gesteld en vorige week maandag was de onthulling dat de NSA ook in Nederland zou aftappen bij vrijwel alle media groot nieuws, maar ik mis wat. Ik mis de écht grote ophef, ik mis de écht luide verontwaardiging. Dagenlang hadden mensen het met elkaar over Zwarte Piet: massaal werd er schande geroepen. Niets van dat alles bij het aftapschandaal: mensen die zich er druk om maken waren toch al bezig met privacy en burgerrechten, de rest trekt zich er ogenschijnlijk weinig van aan.

Maar, wordt er dan gezegd, spionage is van alle tijden. Dat klopt, maar nooit eerder was de schaal waarop dat gebeurde zo groot – hoe groot die schaal precies is, weten we nog niet eens, maar dat hij groot is, staat vast. Dat blijkt bijvoorbeeld wel uit de onthullingen van de Washington Post van vandaag: die krant schrijft dat de NSA de netwerken van Google en Yahoo infiltreerde om data van gebruikers te onderscheppen. In één maand tijd werden ruim 180 miljoen ‘records’ verzameld.

Dat is geen spionage meer, dat is massa-surveillance, zonder dat burgers zich afvragen of dat gewenst is. Het is vreemd dat de discussies die wel worden gevoerd hoofdzakelijk over formaliteiten en regels gaan: zo benadrukt onze eigen minister vooral dat de Amerikanen zich aan onze regels en wetten moeten houden. Maar de veel diepgaandere vraag hoeveel privacy een samenleving moet willen inruilen voor veiligheid, wordt helemaal niet gesteld.

Natuurlijk kunnen we als samenleving besluiten dat we onze privacy simpelweg minder belangrijk vinden dan veiligheid – hoewel het ten zeerste de vraag is of de programma’s van de inlichtingendiensten ons daadwerkelijk veiliger maken. Maar zelfs al zou een samenleving dat besluiten, dan moet er wel daadwerkelijk sprake zijn van een debat, en dat is er op dit moment nauwelijks – in tegenstelling tot het debat over Zwarte Piet.

En dat vind ik gek.

Een gedachte over “Hoe belangrijk vinden wij privacy?

  1. Pat

    Wat ik gek vind: Zwarte Piet-furore vergelijken met NSA-furore. Je zegt het notabene zelf al. Persoonlijk denk ik dat het inherente racisme van Zwarte Piet door de Nederlander ontkend moet worden, want dat past immers niet in die warme illusie van tolerantie en openheid die we voor onszelf gecreëerd hebben. Dus dat Zwarte Piet heftige reacties oproept verbaast me niets.

    En ja, dat er over steeds voortdurende onthullingen over steeds verderreikende surveillance de schouders opgehaald wordt, dat vind ik hemeltergend, maar ook dat wekt geen verbazing bij me. Dit is niet langer iets van menselijke, alledaagse proporties. De NSA is een onbereikbare, almachtige organisatie waar je als gewone inwoner van een minilandje als Nederland toch niets aan kunt doen. Snowdens medewerkers in de pers weten het meesterlijk te spelen, door de info mondjesmaat naar buiten te brengen. En daar ben ik blij mee. Maar dat het allemaal te abstract wordt om samenlevingbrede weerklank op te roepen: nee, dat vind ik niet gek. Betreurenswaardig, maar niet gek.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>